Giữa vùng đất Balochistan hoang vu của Pakistan, một công trình sân bay quốc tế đồ sộ vừa được hoàn thành với chi phí xây dựng lên đến 240 triệu đô la Mỹ. Thế nhưng, trái ngược với vẻ ngoài hào nhoáng, sân bay quốc tế New Gwadar lại mang một dáng vẻ kỳ lạ đến rợn người: vắng bóng hành khách, im lìm không một chuyến bay cất cánh, và bao trùm lên tất cả là một màn sương mù bí ẩn bao phủ mục đích thực sự của dự án đắt đỏ này.
Trong khi người dân địa phương Gwadar đang vật lộn với cuộc sống thiếu điện, thiếu nước sạch, thì một sân bay quốc tế hiện đại bậc nhất lại sừng sững mọc lên trên vùng đất cằn cỗi này, như một sự tương phản đầy trớ trêu. Câu hỏi lớn được đặt ra: Sân bay New Gwadar được xây dựng để phục vụ ai? Và liệu đây có phải là một “dự án ma” lãng phí tiền của, hay ẩn chứa những toan tính địa chính trị sâu xa?
1. “Lễ khánh thành online” và sự vắng mặt của người dân Gwadar
Theo hãng tin AP, toàn bộ chi phí xây dựng sân bay New Gwadar được “gã khổng lồ” Trung Quốc hào phóng rót vốn. Tuy nhiên, số phận của sân bay này vẫn là một dấu hỏi lớn khi không ai dám chắc về thời điểm nó chính thức đi vào hoạt động.
Lễ khánh thành sân bay, dự kiến diễn ra hoành tráng vào tháng 10 năm ngoái, đã bị trì hoãn một cách khó hiểu với lý do “lo ngại về an ninh”. Thay vào đó, một buổi lễ khánh thành trực tuyến chóng vánh đã được tổ chức giữa Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và người đồng cấp Trung Quốc Lý Cường, như một sự “cho có” chiếu lệ. Ngay cả chuyến bay khai trương, một sự kiện mang tính biểu tượng, cũng diễn ra trong âm thầm, không có sự chứng kiến của giới truyền thông và công chúng.
Đáng chú ý hơn, theo lời kể của ông Abdul Ghafoor Hoth – Chủ tịch quận của Đảng Balochistan Awami, không một cư dân nào của Gwadar được thuê tham gia vào quá trình xây dựng hay vận hành sân bay, ngay cả những vị trí lao động phổ thông như bảo vệ, gác cổng. Sự “ngoại lệ” này càng làm dấy lên những nghi ngờ về mục đích thực sự của sân bay New Gwadar.
2. “Con bài chiến lược” trong Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan (CPEC)
Trong suốt thập kỷ qua, Trung Quốc đã không ngừng “đổ tiền” vào Balochistan và Gwadar của Pakistan, biến nơi đây trở thành một mắt xích quan trọng trong Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan (CPEC) trị giá hàng tỷ đô la. CPEC được xem là một phần “mở rộng” của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) đầy tham vọng của Bắc Kinh, với mục tiêu kết nối khu vực Tân Cương (Trung Quốc) với biển Ả Rập thông qua Pakistan.
Chính phủ Pakistan không ngần ngại ca ngợi CPEC như một “cơn gió lành” thổi vào Gwadar, hứa hẹn mang đến sự “thay da đổi thịt” cho thành phố cảng này. Thế nhưng, thực tế phũ phàng là Gwadar vẫn “giậm chân tại chỗ”, thậm chí còn chìm trong bóng tối và thiếu thốn.
3. Gwadar “khát” điện, “khát” nước và… “khát” cả sự ưu tiên
Mặc dù được “rót vốn” đầu tư mạnh mẽ, Gwadar vẫn chưa được kết nối với lưới điện quốc gia. Nguồn điện ít ỏi của thành phố phụ thuộc vào việc nhập khẩu từ nước láng giềng Iran hoặc các tấm pin mặt trời nhỏ lẻ. Tình trạng thiếu nước sạch cũng diễn ra trầm trọng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt và sản xuất của người dân.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một sân bay quốc tế khổng lồ với công suất thiết kế lên đến 400.000 hành khách mỗi năm, dường như là một sự “ưu tiên lệch lạc”, không phù hợp với nhu cầu cấp thiết của 90.000 cư dân Gwadar.
4. “Sân bay này không dành cho Pakistan”
Azeem Khalid, một chuyên gia về quan hệ quốc tế, người có nhiều năm nghiên cứu về mối quan hệ Pakistan – Trung Quốc, đã thẳng thắn nhận định: “Sân bay này không dành cho Pakistan hay Gwadar”. Theo ông, mục đích chính của sân bay New Gwadar là phục vụ cho lợi ích của Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi để Bắc Kinh đảm bảo an ninh cho công dân Trung Quốc đang sinh sống và làm việc tại Gwadar và Balochistan, khu vực vốn tiềm ẩn nhiều bất ổn về an ninh.
5. Gwadar – “viên ngọc tiềm ẩn” hay “ốc đảo hoang vắng”?
Trên lý thuyết, Gwadar sở hữu tiềm năng du lịch rất lớn với đường bờ biển tuyệt đẹp, những con đường ven biển “như tranh vẽ”, ẩm thực độc đáo và người dân địa phương mến khách. Vào các dịp lễ hội, đặc biệt là mùa hè, các bãi biển ở Gwadar luôn tấp nập du khách.
Thế nhưng, những thông tin về tình hình an ninh bất ổn và khả năng tiếp cận hạn chế đã khiến Gwadar trở thành một điểm đến “khó nhằn” đối với du khách quốc tế. Hiện tại, sân bay Gwadar chỉ có duy nhất một đường bay thương mại nội địa, với tần suất vỏn vẹn 3 chuyến/tuần, kết nối Gwadar với Karachi – thành phố lớn nhất Pakistan, nằm ở phía bên kia bờ biển Ả Rập. Đáng ngạc nhiên hơn, không có bất kỳ đường bay thẳng nào từ Gwadar đến Quetta – thủ phủ của Balochistan, hay thủ đô Islamabad.
6. “Không lao động, không hàng hóa, không du khách, không dịch vụ địa phương”:
Chuyên gia Khalid nhấn mạnh rằng, nếu sân bay New Gwadar không tạo ra được “hiệu ứng lan tỏa”, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân địa phương về việc làm, giao thương, du lịch và dịch vụ, thì CPEC sẽ không thể đạt được mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội bền vững cho Gwadar và Balochistan.
Thực tế, hồi tháng 12 năm ngoái, làn sóng biểu tình do ông Hoth dẫn đầu đã nổ ra mạnh mẽ ở Gwadar, kéo dài suốt 47 ngày, phản ánh sự bức xúc của người dân địa phương về điều kiện sống khó khăn và sự thiếu quan tâm của chính quyền. Mặc dù chính quyền đã đưa ra những cam kết “trên giấy” về việc cải thiện điện, nước và các dịch vụ công cộng, nhưng cho đến nay, mọi thứ vẫn “dậm chân tại chỗ”, bao gồm cả việc mở cửa sân bay quốc tế New Gwadar để đón khách du lịch.
7. Sân bay New Gwadar – Bước ngoặt phát triển hay “vết xe đổ” lãng phí?
Sân bay quốc tế New Gwadar, với vẻ ngoài đồ sộ và chi phí xây dựng khổng lồ, đang trở thành một biểu tượng đầy mâu thuẫn của Gwadar. Liệu đây sẽ là “bước ngoặt” mở ra cánh cửa phát triển kinh tế – xã hội cho thành phố cảng này, hay chỉ là một “vết xe đổ” lãng phí nguồn lực, phục vụ cho những mục tiêu địa chính trị xa vời? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ, và tương lai của sân bay “ma” triệu đô này vẫn là một ẩn số lớn, khiến giới quan sát quốc tế không khỏi hoài nghi và đặt dấu hỏi lớn.
Từ khóa SEO: Sân bay quốc tế New Gwadar, Pakistan, Gwadar, Balochistan, CPEC, Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan, sân bay bí ẩn, sân bay ma, đầu tư Trung Quốc, quan hệ Trung Quốc – Pakistan, phát triển kinh tế Gwadar, du lịch Pakistan, sân bay vắng khách, dự án sân bay lãng phí.
